KOAH'lı Ebeveyninizin İyi Yaşamasına Yardım Etme: Nefes Desteği ve Günlük Bakım

Bir ebeveyninizi nefes için mücadele ederken izlerken üzerinize çöken özel bir çaresizlik türü vardır. Belki onları cümlenin ortasında nefes tutarken fark ettiğiniz ilk zamandı, ya da sırtüstü yatmak göğüslerini çok sıkı hissettirdiği için sabahın 3'ünde yatakta dik otururken bulduğunuz o sabah. An ne olursa olsun, bir şeyleri değiştirdi. Artık sadece çocukları olmaktan çıkıp yüzlerinde sıkıntı işaretleri arayan, nefeslerini sayan, bugün doktora mı aramalıyım diye merak eden kişi oldunuz.

Peki ebeveyniniz? Onlar hayal kırıklığı yaşıyor. Sürekli yorgun olmaktan bıktılar. Eskiden yaptıkları yürüyüşleri, artık bir saat boyunca ilgilenemedikleri bahçeyi, durmadan merdiven çıkabilme basit eylemini özlüyorlar. Bu yas gerçek ve pratik konuların yanında yer almayı hak ediyor.

Bu kılavuz size pratik konularda yardımcı olmak için burada. KOAH'ı düzeltmek için değil. Bunu kimse yapamaz. Ama size ve ebeveyninize günlük hayatı daha nazik hale getiren sakin, uygulanabilir stratejiler seti sunmak için var. Enerjiyi korumanın yolları, böylece onlar için gerçekten önemli olan şeyleri yapmaya devam edebilsinler. Korkutucu anlarda nefes almanın yolları. Evin akciğerleriyle çatışmak yerine onlarla uyumlu çalışacak şekilde düzenlenmesinin yolları. Ve küçük değişikliklerin sessizce ilerleyip acil duruma dönüşmemesi için sakin bir gözle takip etmenin yolları.

Bugün bunların hepsini çözmek zorunda değilsiniz. Bir bölüm seçin. Bir şeyi deneyin. Bu yeterlidir.

Enerji Koruma Anlayışı: 4 P

KOAH her fiziksel görevin eskisine göre daha fazla oksijen gerektirmesine neden olur. Giyinmek, tost yapmak, posta kutusuna yürümek. Bir zamanlar otomatik çalışan şeyler artık planlama gerektirir. İyi haber şu ki, 4 P adı verilen basit bir çerçeve, ebeveyninizin sınırlı enerjisini, farklı yapılabilecek işlere harcamak yerine gerçekten önem verdikleri şeylere harcamasına yardımcı olabilir.

Önceliklendirin. Ebeveyninizle oturun ve sorun: bugün gerçekten ne yapmak istiyorsunuz? Ne "yapılmalı" değil. Onlara ne sevinç ya da normal hissettiriyor? Belki yirmi dakika bahçede okumak. Belki favori çorbasını pişirmek. Ne ise, enerji bütçesi ona gider. Çamaşır bekleyebilir. Bulaşık bekleyebilir. Onları kendileri gibi hissettiren şeyleri koruyun.

Planlayın. Önceliği bildiğinizde, ne zaman ve nasıl yapacağını düşünün. Sabahlar çoğu KOAH hastası için genellikle daha kolaydır, bu yüzden daha büyük işleri o saate planlayın. Başlamadan önce gereken her şeyi toplayın. Ebeveyniniz yemek yapmak istiyorsa, fırını açmadan önce tüm malzemeleri, gereçleri ve tavaları hazırlayın. Kiler için fazladan git-gel olmasın. Ayakta çekmece karıştırmak olmasın.

Tempo. İşte asıl olan bu. Her şeyi yavaşlatın. Görevleri dinlenme molalarıyla küçük parçalara bölün. Üç havluyu katla, otur, nefes al. Üç tane daha katla. Koridorun sonuna yürü, dur, nefes al. Geri dön. Ebeveyninizi herhangi bir hareketin (kaldırma, eğilme, uzanma) zor kısmında verirken nefesini verirken (ekshalasyon), daha kolay kısmında (inhalasyon) nefes alması için teşvik edin. Küçük geliyor ama gerçek bir fark yaratıyor.

Pozisyon. Ebeveyninizin vücudunu nasıl tuttuğu, akciğerlerinin ne kadar zor çalışması gerektiğini değiştirir. Önkolunu masaya veya dizlerine dayayarak hafifçe öne eğik oturmak diyafram üzerindeki baskıyı azaltır. Bir elini tezgâha diğerini kalçasına koyarak ayakta durmak göğsü açar. Eğilmesi gerekiyorsa belden değil dizlerden eğilsin. Bu küçük ayarlamalar aynı aktivite için daha az nefes darlığı demektir.

Buradaki amaç ebeveyninizi her şeyi ezbere yapan bir hastaya çevirmek değil. Amaç onlara biraz kontrolü geri vermek. Hangi şeyin çabaya değdiğini seçme hakkı onundur. Bunu onları nefessiz bırakmayacak şekilde yapma hakkı onundur. Bu onur demektir. Bu birkaç akıllıca ayarlamayla bağımsızlık demektir.

Nefes Darlığını Sakinlikle Yönetmek

Nefes darlığı hakkında kimsenin söylemediği bir şey var: panik onu kötüleştirir. Ebeveyniniz hava açlığı hissettiğinde, içgüdüleri daha hızlı ve sığ nefes almaktır; bu aslında akciğerlerde daha fazla havanın tuzaklanmasına ve boğulma hissinin artmasına neden olur. Korku semptomu besler. Semptom korkuyu besler.

Bu döngüyü kırmalarına yardım edebilirsiniz.

Dudak büzme nefesi KOAH için en faydalı tekniktir. Verilişi yavaşlatarak çalışır; bu da hava yollarını daha uzun süre açık tutar ve hapsolmuş havanın çıkmasına izin verir. İşte nasıl öğreteceğiniz:

• İki sayıda burundan yavaşça nefes alın. Ağız kapalı kalsın. Omuzlar gevşek olsun.

• Mum söndürür veya ıslık çalacakmış gibi dudaklarınızı büzün.

• O büzülmüş dudaklardan dört sayıda nazikçe nefes verin. İnhalasyondan iki kat daha uzun. Zorlama yok. Sadece yavaş, sabit bir hava akışı.

• Tekrar edin. Panik azalana dek beş ila on nefes ya da kadar devam edin.

Bunu kriz sırasında değil, ebeveyniniz sakinken birlikte çalışın. Rutin haline getirin. Kahvaltıdan iki dakika sonra. Yatmadan önce iki dakika. Böylece nefes darlığı geldiğinde, desen zaten tanıdık olur ve vücut bunu daha kolay bulabilir.

Panik anında, bakıcı olarak göreviniz sabit bir ses olmaktır. Yaklaşın. Mümkünse göz teması kurun. Basit bir şey söyleyin: "Buradayım. İyisin. Benimle yavaşça ver. Burundan... ve dudaklardan ver. Güzel. Tekrar." Onları acele ettirmeyin. "Sadece sakin ol" demeyin. Kendi nefesinizi, öğrettiğiniz ritme uyacak şekilde eşleştirin. Sakinliğiniz bulaşıcıdır.

Eğer kurtarıcı inhaler kullanıyorlarsa, en çok zaman geçirdikleri yerde kol mesafesinde olduğundan emin olun. Başka odadaki bir çekmecede olmasın. Yan sehpanın üzerinde orada olmalı. Ceket cebinde orada olmalı.

Ve korkuyu onaylayın. Nefes darlığı korkutucudur. Nokta. Onu küçültmenize gerek yok. Şunu diyebilirsiniz: "Korkutucuydu ve neden üzgün olduğunu anlıyorum. Şimdi güvenlisin. Önümüzdeki birkaç dakikayı yavaş alacağız." Bu kabul, herhangi bir teknikten daha fazlasını ifade eder.

Evi Solunuma Uygun Hale Getirme

KOAH'lı akciğerler sağlıklı akciğerlerin önemsemediği tahriş edicilere hassastır. Toz, güçlü kokular, kuru hava, kötü havalandırma. Evde yapılacak küçük değişiklikler, ebeveyninizin solunumundaki günlük yükü azaltabilir; evi steril bir kliniğe çevirmeden.

Hava kalitesiyle başlayın. Ebeveyniniz sigara içiyorsa, bu en önemli konuşmadır ve doktoru bırakma desteği konusunda yardımcı olabilir. Bunun ötesinde, kokusuz temizlik ürünlerine geçin. Oda kokuları, kokulu mumlar ve güçlü çamaşır deterjanlarından vazgeçin. Evde aerosol sprey (saç spreyi, pişirme spreyi, boya) kullanan biri varsa, bunu ebeveyninizden uzak, iyi havalandırılan bir alanda yapın.

Toz sessiz bir düşmandır. Çarşafları haftalık olarak sıcak suda yıkayın. Mümkünse ebeveyniniz başka bir odadayken veya dışarıdayken HEPA filtreli bir elektrikli süpürgeyle vakumlayın. Yüzeyleri havayı sadece parçacıkları havaya iten kuru bir toz bezi yerine nemli bir bezle silin. Toz tutan ağır perdeler veya halılar varsa, mümkünse daha hafif alternatifleri düşünün.

Nem de önemlidir. Çok kuru hava hava yollarını tahriş eder. Çok nemli hava ise nefes almayı daha ağır hissettirebilir. Basit bir higrometre (çok ucuzdurlar) iç mekan nemini yüzde 30 ila 50 aralığında tutmanıza yardımcı olur. Kışın soğuk-buharlı bir nemlendirici, nemli mevsimlerde bir nem alma cihazı.

Sonra yerleşim düzeni var. Ebeveyninizin en çok zaman geçirdiği yerleri düşünün ve gereçlerin kolay erişimde olacağı şekilde düzenleyin. İlaçlar, su, telefon, okuma gözlüğü, kumanda. Yan sehpadaki küçük bir sepet veya tepsi daha az mutfak gezintisi demektir. Yatak odası üst kattaysa ve merdivenler gerçek bir zorluk haline geliyorsa, zemin katta uyuma düzeni düşünmeye değer olabilir. "Vazgeçtikleri" için değil. Enerjiyi sevdikleri şeylere saklamak akıllıca bir takastır.

Yürüyüş yollarını temiz tutun. Gevşek halıları çıkarın veya kaymaz tabanla sabitleyin. En çok kullandıkları yol üzerinde her üç ila beş metrede bir sağlam bir sandalye veya dayanacak yüzey olduğundan emin olun. Koridor-mutfak. Mutfak-oturma odası. Yatak odası-banyo. Küçük dinlenme noktaları "Odayı tek seferde baştan sona geçmek zorundayım" baskısını ortadan kaldırır.

Daha yaşlanan bir ebeveyn için evi işe yarar hale getirme konusunda daha fazla fikir için, [home environment tweaks for senior safety and comfort] kılavuzumuza göz atın.

Akciğer Sağlığı İçin Beslenme ve Sıvı Alımı

Bu insanları şaşırtıyor, ama ebeveyninizin nasıl beslendiği doğrudan nasıl nefes aldığını etkiler.

Büyük, ağır bir öğün diyaframa baskı yapar ve akciğerlerin tamamen genişlemesini zorlaştırır. Zaten daha fazla çalışmak zorunda olan biri için bu ekstra baskı dayanılmazdır. Çözüm basit: daha küçük öğünler, daha sık. Üç büyük tabak yerine beş ya da altı küçük tabak. Bunu ziyafet yerine atıştırma gibi düşünün.

Eğer ebeveyniniz yemek yerken çabuk yoruluyorsa, çok çiğneme gerektirmeyen besinleri teşvik edin. Çorbalar, güveçler, omlet, smoothie'ler, yumuşak pişmiş sebzeler, meyveli yoğurt. İstemeden kilo kaybediyorlarsa (yemek yemenin kendisi yorucu hale geldiği için olabilir), avokado, kuruyemiş ezmeleri veya bir kaşık zeytinyağı gibi sağlıklı yağlar kalori eklerken hacmi artırmaz.

Sıvı alımı mukusu inceltir; bu da hava yollarından daha kolay temizlenmesini sağlar. Gün boyunca altı ila sekiz bardağı su hedefleyin. Bitki çayı veya et suyu gibi ılık içecekler özellikle yatıştırıcı gelebilir ve göğüs tıkanıklığını gevşetmeye yardımcı olur. Kafein ve alkolden kaçının veya sınırlandırın; ikisi de susuz bırakabilir ve uyku kalitesini bozabilir.

Pratik bir ipucu: ebeveyniniz ek oksijen kullanıyorsa, yemek yemek daha garip gelebilir. Yemek sırasında kanülü yerinde tutmalarını, ancak daha küçük lokmalar almalarını ve aralarında duraklamalarını önerin. Acele yok. Yemek gitmez.

Ebeveyniniz pulmonologu veya bir solunum diyetisyeni tarafından belirlenmiş özel bir diyet planındaysa, öncelikle o rehberliği takip edin. Bunlar genel ilkeler, reçete değil.

Etkili İzleme İçin Teknolojiyi Kullanma

KOAH yönetimiyle ilgili bir şey: alevlenmeler genellikle birkaç gün içinde yavaşça oluşur. Merdivenlerde biraz daha fazla nefes darlığı. Sabah biraz daha kötüleşen bir öksürük. Kurtarıcı inhale cihazını bir kez daha kullanma ihtiyacı. Tek başlarına bunların hiçbiri alarm verici gelmez. Bir araya geldiklerinde ise "Bugün doktora aramak gerekiyor, Perşembe değil" diyen bir desen oluştururlar.

Sorun şu ki, ebeveyniniz bu kademeli değişikliği fark etmeyebilir. Ve farklı bir evde ya da şehirde yaşıyorsanız, onlar size kötü sesle arayana kadar hiçbir şeyi fark etmeyebilirsiniz.

Basit, düşük baskılı bir araç tüm aileyi ekstra stres yüklemeden sessizce destekleyebilir.

Caretaker tam da bu tür durumlar için tasarlandı. Bu, ebeveyninizin günlük rutinini izleniyormuş ya da yönetiliyormuş gibi hissetmeden üstünde kalmasına yardımcı olan sakin, nazik bir uygulamadır. KOAH bakımına nasıl uyduğunu şöyle özetleyebiliriz:

Günlük kontrol. Her sabah ebeveyninize nasıl hissettiğini dokunması için yumuşak bir hatırlatma gelir. Tıbbi bir anket değil. Sadece basit bir "Bugün nasılsın?" ve kolay seçenekler. Eğer üç gün üst üste olağan dışı derecede daha nefes darlığı hissediyorlarsa, bu desen görünür hale gelir. Onlar için ve paylaşmayı seçmişlerse sizin için de. Sorgulama yok. Sadece "Belki bunu Perşembe Dr. Patel'e söyle" diyen sakin bir not.

İlaç ve randevu hatırlatmaları. İnhalerler, nebulizer seansları, oksijen terapi programları, bir sonraki pulmoner rehabilitasyon randevusu. Caretaker, ebeveyninizin hepsini akıllarında tutmak zorunda kalmaması için nazikçe hatırlatmalar gönderir. Ve siz de "Spiriva'yı aldın mı?" diye aramak zorunda kalmazsınız. Bu zihinsel yük ikinizden de kalkar.

Zaman içinde semptom takibi. Kontroller günlük ve basit olduğu için küçük eğilimler doğal olarak ortaya çıkar. "Nefes" puanının bir hafta düşmesi. Birkaç gün daha sıkışmış göğüs notu. Bir alevlenmenin oluştuğunu görebilir ve ER ziyareti olmadan önce eylem planlarını erken kullanmaları için teşvik edebilirsiniz.

Aile koordinasyonu. Eğer bakımda kardeşleriniz veya diğer aile üyeleri de varsa, Caretaker ebeveyninizin hayatını grup projesine çevirmeden herkesi nazikçe haberdar eder. Güncellemeler sakin bir şekilde paylaşılır. Kimse "Annem bugün nasıl?" diye beş ayrı SMS göndermek zorunda kalmaz.

Tüm amaç, gözetlemeden uzak huzurdur. Ebeveyniniz kontrolü elinde tutar. İstediğinde bir düğmeye dokunur. İstemediyse atlar. Ve siz, bir uygulama olsa bile birinin işlerin hafifçe gözünü tuttuğuna dair sakin bir güvence alırsınız. Herkes için zihinsel yükü azaltır, böylece ebeveyninizle konuşmalarınız oksijen saturasyonları hakkında değil, torunları, bahçesi ve izlediği dizi hakkında olabilir.

Kendi enerjinizi korumak ve ebeveyn bakımını yönetirken daha fazla bilgi için [Protecting Your Energy While Caring for a Parent] makalemize bir göz atın. Boş bir kaptan su dökemezsiniz ve bakıcı tükenmesi gerçektir. Kendinize ebeveyninize verdiğiniz hoşgörüyü verin.

Son Düşünceler

Sevdiğiniz birinin fiziksel kapasitesini kaybettiğini izlemek acı vericidir. Bunun bir yolunu bulmak mümkün değil. Ama KOAH, ebeveyninizin dünyasının sadece koltuğunun boyutuna küçüleceği anlamına gelmek zorunda değildir. Tempo ile, birkaç nefes tekniğini doğal hale gelene dek uygulamakla, evi zorlamak yerine destekleyecek şekilde düzenlemekle ve sorunları erken yakalayan sakin araçlarla, yine dolu ve iyi hissettiren günleri olabilir.

Ve siz, onların tempolarını ayarlamalarına yardımcı olurken, pursed-lip nefeslerini yaparken yanlarında otururken, çaydanlığı bir adım daha yakın olacak şekilde mutfağı yeniden düzenlerken. Bu küçük değil. Bu sadece "bir durumu yönetmek" değil. Bu derin, günlük bir sevgi eylemidir. Her küçük ayarlamayla, "Rahatlığın önemli. Bağımsızlığın önemli. Ben gitmiyorum" diyorsunuz.

Bunda mükemmel olmak zorunda değilsiniz. Bu makaledeki her ipucunu Cuma'ya kadar uygulamak zorunda değilsiniz. Bu hafta bir şey seçin. Belki akşam yemeğinden sonra birlikte dudak büzme nefesi çalışmak. Belki ilaçlarını daha ulaşılabilir bir rafa taşımak. Belki de akşam nebulizer'ı hatırlayıp hatırlamadıkları konusunda gece 11'de endişelenmeyi bırakmak için nazik bir kontrol uygulaması indirmek.

Bir şey yeterli. Sonra gelecek hafta başka bir şey. Birlikte ritmi kuracaksınız.

Ve zor günlerde, nefes darlığı onları korkuttuğunda ve sizi de korkuttuğunda, mükemmel sözlere sahip olmanız gerekmez. Sadece orada olmanız yeterli. Sabit. Yavaş nefes alan. "Seni alıyorum. Bu işi birlikte atlatacağız" diyen.

Bu fazlasıyla yeterli.

Sıkça Sorulan Sorular

Ebeveynimin KOAH'ının kötüleştiğini nasıl anlarım?

Tek anlara değil, günler üzerindeki desenlere bakın. Doktora aramayı gerektiren işaretler şunlardır: birkaç gün üst üste olağan dışı derecede kurtarıcı inhaler kullanma ihtiyacı, artan öksürük veya mukus renginde değişiklik (sarı, yeşil veya kanlı), geçen hafta sorunsuz olan aktivitelerde daha fazla nefes darlığı, ayak bileklerinde şişme veya nefes yüzünden uyuyamama. Eğer tam cümle konuşamıyorlarsa veya dudakları ya da parmak uçları mavimsi görünüyorsa, bu bir acil durumdur. 911'i arayın.

KOAH'lı ebeveynim için egzersiz güvenli mi?

Evet, hatta aslında onlar için en iyi şeylerden biridir. Anahtar doğru tür ve yoğunluğu seçmektir. Yürüyüş, nazik germe, oturarak yapılan egzersizler ve pulmoner rehabilitasyon programları hepsi mükemmeldir. Genel kural: hareket halindeyken konuşabiliyor olmalılar. Nefes nefese kalıyorlarsa, yavaşlayın veya durun. Pulmonologları güvenli bir başlangıç noktası önerebilir ve bir pulmoner rehabilitasyon uzmanı kişiye özel bir plan oluşturabilir. Hareket, solunum kaslarını güçlü tutar ve "Artık hiçbir şey yapamıyorum" korkusunu azaltır.

Ebeveynim oksijen kullanmayı reddediyor. Ne yapmalıyım?

Bu son derece yaygındır ve genellikle korku veya gururdan kaynaklanır. Bazı insanlar oksijen ihtiyacının "başarısızlık" anlamına geldiğini ya da onları hasta gösterdiğini hisseder. Diğerleri ekipmanın hantal olmasından endişe eder. Vaaz vermeden, belirli kaygıyı anlamaya çalışın. Nazikçe açıklayın ki oksijen vazgeçme işareti değildir. Kalp ve beyni koruyan ve onların daha çok sevdikleri şeyi yapmalarını sağlayan bir araçtır. Doktorlarını konuşmaya dahil edin; bazen tıbbi bir ses daha kolay dinlenir. Pratik tarafı kolaylaştırın: tüpleri dolaşmayacak şekilde düzenlemelerine yardımcı olun, rahat bir kanül tipi bulun, konsantratörü en çok zaman geçirdikleri yerde tutun.

Evde bir KOAH acil planında ne olmalı?

Bunu basit ve görünür tutun. Buzdolabı veya banyo aynasına asın. İçermeli: doktorunun ve pulmonologunun telefon numaraları, en yakın acil servis ve poliklinik, mevcut ilaçların listesi ve oksijen akış hızı, kurtarıcı inhalerin yeri ve açık "doktoru ara eğer" ve "911'i ara eğer" tetikleyicileri. Her zaman erişimde şarjlı bir telefon bulundurduğundan emin olun. Eğer Caretaker'ın acil araçlarını kullanıyorlarsa, kilit ekranı widget'ı ve tek dokunuşla video arama, panik halindeyken ve elleri titriyorken bile yardımın gerçekten bir basış uzaklıkta olduğu anlamına gelir.

Ebeveynimi hasta gibi hissettirmeden nasıl yardımcı olabilirim?

Yapmadan önce sorun. "Onu alayım mı?" deyin, sadece kapmayın. Değişiklikleri kısıtlama olarak değil, kolaylık olarak çerçeveleyin. "Kahve makinesini masaya daha yakın taşıdım, böylece tezgâha uzanmak zorunda kalmazsın" demek, "Artık uzanmamalısın" demekten farklı yankılanır. Seçimlerini koruyun. Ne yapmak istediklerine ve ne zaman yapmak istediklerine onlar karar versin. Sizin rolünüz destek olmak, yönetim değil. Kendi hayatlarını onlar onlarca yıldır sürdürdü. Hâlâ sürdürmeye hakları var. Sizin göreviniz yolları biraz daha pürüzsüz yapmak.

Kendim için bakıcı desteğini nerede bulabilirim?

Buna ihtiyacınız var ve istemek zayıf olduğunuz anlamına gelmez. Ebeveyninizin pulmonologundan yerel KOAH bakım veren destek grupları hakkında bilgi isteyin. KOAH Vakfı ve American Lung Association her ikisi de yardım hatları ve çevrimiçi topluluklar sunar. Duygusal yük ağırlaşırsa, kronik hastalık bakımı konusunda deneyimli bir terapistle birkaç seans büyük fark yaratabilir. Pratik araçlara yaslanın. Eğer Caretaker veya paylaşılan bir aile takvimi bir endişenizi bile azaltıyorsa, kullanın. Yükü bir süre bırakmaya izinlisiniz. Dinlenmeye izinlisiniz.

Bu içerik eğitim amaçlıdır ve tıbbi tavsiyenin yerine geçmez. Tedavi, oksijen terapisi veya egzersiz rutinlerinde değişiklik yapmadan önce her zaman ebeveyninizin pulmonologuna veya birinci basamak hekimine danışın.